E-Dergi Oku 
E-Bültene Abone Olun
 

Yakıt Bedellerinin Doğru Paylaşımı Amacıyla Kullanımı Zorunlu Olan Isı Sayaçlarının Zorunlu Muayenesi Mevcut Sorunları Çözebilecek mi?

Yakıt Bedellerinin Doğru Paylaşımı Amacıyla Kullanımı Zorunlu Olan Isı Sayaçlarının Zorunlu Muayenesi Mevcut Sorunları Çözebilecek mi?

21 Şubat 2019 Perşembe / 11:59 | GÜNCEL YORUM
212. Sayı (Ocak-Şubat 2019)
59 kez okundu

Muhittin Tekman
Makina Mühendisi - MBA
B2B Medya Yayın Danışmanı

2009 yılından beri inşa edilmekte olan merkezi ısıtma sistemi kullanılan binalarda, zorunlu olan ısı sayaçlarının 2019 yılı içinde muayene edilmeleri zorunluluğu başladı. Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş akredite servisler yaklaşık 500.000 adete ulaşmış olan ısı sayaçlarının performansının ve doğru ölçümleme yapabilirliğinin deneyini yapacak ve hatalı olanların ya onarımını gerçekleştirecek ya da yerlerine yenisinin alınması gerektiğine karar verecek. Üretildiği tarih itibarıyla 5 yılını doldurmuş ısı sayaçlarının periyodik muayenesini yaptırma sorumluluğu ise bina yönetim kurulu, bina yönetimi, bina sahibi veya kullanıcısına ait. Doğru ölçüm yapmadığı belirlenen ısı sayaçlarının yenisinin satın alınması veya onarımının yaptırılarak doğru ölçüm yapar duruma getirilip tesisata montajının yaptırılmasının sorumluluğu da yine bu kişilere; yani bina yönetim kurulu, bina yönetimi, bina sahibi veya kullanıcısına ait.

2000'li yılların başında enerjinin yüksek maliyetlere çıkması nedeniyle ilgili Bakanlıklar tarafından ülkemiz binalarında enerji tasarrufu konusu gündeme getirilmiş ve ilk önce bu binalardaki enerji performansının düzenlenmesi için 5 Aralık 2008 tarihinde Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği yayınlanmıştı. Ancak bu yönetmelikte yer alan "1000 m2’nin üzerinde kullanım alanına sahip binalarda" ifadesi, 1 Nisan 2010 tarihinde yayınlanan yeni yönetmelik ile "Yeni binalarda; yapı ruhsatına esas olan toplam kullanım alanının 2.000 m2 ve üstünde olması halinde merkezi ısıtma sistemi yapılır" şekline dönüştürülmüştü. Bu yönetmelikle ülkemiz binalarında ısı tasarrufu ve verimli ısı kullanımı için tüm ilgili ve yetkili kişiler tarafından öncelikli olarak benimsenen ve önerilen merkezi ısıtma yapılmasının desteklenmesi amaçlanmıştı.

Ayrıca 14 Nisan 2008 tarihinde yayımlanan “Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmelik” ile de bu binalardaki bağımsız bölümlerin ısı sayacı kullanılmasına olanak verecek şekilde, tek kolon hattına sahip ısıtma sistemli ve bu ısı sayaçlarının da bağımsız bölümün dışında olacak şekilde projelendirilmesi zorunlu şekle getirilmişti.

Tüm bu düzenlemelerden sonra Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından “11/1/1989 tarihli ve 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanununu” uyarınca 6 Temmuz 2018 tarihinde Isı Sayaçları Muayene Yönetmeliği yayınlandı. Bu yönetmelik ile "ısı ve sıhhî sıcak su tüketimini ölçmek için ilgili standartları sağlayan ısı sayaçları veya ısı ölçerler kullanır ve bu ekipmanların, “Ölçüler ve Ayar Kanunu’na uygun olması gerekir" denilmiş, ısı sayaçlarının ilgili teknik düzenlemesine uygun olarak tip onayı alınmış, muayene işlemleri, muayene işaretleri ve/veya damgalama işlemleri yapılmış ve onaylanmış kuruluş ile işlemleri tamamlanmış olarak piyasaya arz edilmesi gerektiği de belirtilmişti. Ayrıca piyasaya arz edilecek sayaçlar, “Yazılımları da dâhil olmak üzere, ölçüm sonuçlarını etkileyebilecek tüm bölümlerinin mekanik ve/veya elektronik olarak güvenlik altına alınmış" ve hatta "Kullanma/montaj kılavuzunda belirtildiği şekilde tesisata montajının yapılı ve harici sıcaklık sensör/sensörlerinin tesisata monte edilerek mühür altına alınmış" olmalıydı. İşte tüm bu düzenleme ve yapılması gerekli işlerin belirlenmesinin kontrolü ile ilgili: "Sayaçların periyodik muayene süresi 5 yıldır. Bu süre tarih olarak değil yıl olarak izlenir. Periyodik muayene süresinin hesaplanmasında, damgalandığı yıl esas alınır ve yıl içerisinde hangi tarihte damgalanmış olursa olsun damgalandığı yıl birinci yıl olarak sayılır" denilerek periyodik muayene zamanı hakkında belirleme yapılmış; "Sayaçların periyodik muayenesi kullanıcı tarafından servislerde yaptırılır. Periyodik muayene için, periyodik muayene süresinin dolduğu yılı takip eden yılın Ocak ayının başından Şubat ayının son günü mesai saati bitimine kadar servis hizmetleri yetki belgesine sahip servislere müracaat edilir" denilerek de 2019 yılı Ocak ayının ilk gününden Şubat ayının son gününe kadar sayaç muayenelerinin yapılması için başvuru kısıtlaması getirilmişti.

Servisler de tüm müracaatları, elektronik ortamda ısı sayacı standardı olan EN 1434’e uygunluğunun test edilerek bu periyodik muayene müracaat süresinin bitimini takip eden ilk iş günü mesai saati bitimine kadar ilgili il müdürlüğüne bildirirlerken, ayrıca yine bu müracaatları yazılı olarak da o yılın en geç 15 Mart tarihine kadar o ilin Bilim, Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlükleri’ne iletecekler. Servisler tarafından 2019 yılının son gününe kadar yapılacak muayeneler sonrasında en fazla izin verilebilir hata payı içinde çalışanlar yeniden kullanılmak üzere damgalanacaklar, en fazla izin verilebilir hata payı içinde çalışmayanlar ise tekrar tamir ve ayarı yapılmak üzere ayrılacaklar.

Bu konuyla ilgili olarak sorulması gereken öncelikli konular ve sorular:

1. Üretim tarihinden sonraki 5 yılın sonunda muayene edilme zorunluluğu getirilmiş olan ısı sayaçları bu 5 yılın ilk yıllarında; tesisatına bağlı olduğu konut kullanılmadıysa veya ilgili şirketin deposunda durdu ise muayene süresi dolmuş kabul edilebilir mi? Ayrıca yılbaşında, yani Ocak ayında üretilmiş olan ısı sayacı ile yılsonunda, yani Aralık ayında üretilmiş olan ısı sayacının kullanım zamanı göz önüne alındığında muayene zamanı nasıl aynı olabilir?

2. Yerli ve ithal ısı sayaçları arasında kalite ve pil ömrü olarak fark var mıdır? Varsa bu fark muayene zamanı belirlenirken göz önüne alınmış mıdır?

3. 2008 yılında yayımlanan 2.000 m2'nin üzerinde kullanım alanı olan binalardaki merkezi ısıtma sistemi kullanım zorunluluğu nedeniyle ayrıca ısı sayacı kullanımının da zorunlu tutulması, 2009 yılı başından 2013 yılı sonuna kadar bu binaların kalorifer tesisatlarına bağlanmış olan ısı sayaçlarının muayene zamanını doldurduğu göz önüne alınırsa, sadece bu 5 yıllık dönemde inşa edilmiş binaların tesisatlarında yıllık 100.000 adetlik ısı sayacı kullanımı olduğu varsayımıyla 2019 yılında yaklaşık toplam 500.000 adet ısı sayacının muayene zamanı gelmiş demektir. Bu ısı sayaçlarının hepsinin 2019 yılsonuna kadar muayenesini yapacak kapasitede ve miktarda yetkili servis var mıdır?

4. Isı sayaç muayenesini yapacak yetkili servisler bakanlığın sitesinde sadece 4 adet olarak gözükmektedir. Bu servislerin bu muayenelerin tamamını yapmaya yetecek deney yapma düzenekleri, kapasiteleri, bilgi ve deneyime sahip personelleri, ısı sayaçlarının doğru ölçüm yapmamaları halinde bunların onarım ve ayarlarını yapabilerek doğru ölçüm yapabilir şekle dönüştürme bilgi, deneyim ve olanakları var mıdır?

5. Binalarda çalışır durumdaki ısı sayaçlarının hangilerinin muayene zamanının geldiği nasıl bilinebilecektir? Bu cihazların belirlenmesi ve kontrolü için kim, nasıl bir çalışma ve kontrol programı yapabilecektir, hatta periyodik kontrol zamanı başladığına göre yapılmakta mıdır?

6. Isı sayaçlarının sahipleri muayene test ücreti olarak 2019 yılı birim fiyatları listesinde belirlenmiş olan KDV dahil 61.90 TL'yi (2018 yılında 50 TL/adet idi) ödeyecekler, başvuruda bulunmayanlar ise her bir ısı sayacı için 2.598 TL ceza ödeyecek ve ayrıca ısı sayaçlarına “3516 Ölçüler ve Ayar Kanunu 15c bendi”ne göre Bakanlık tarafından el konulacak. 500.000 adet sayaç için 31 milyon TL.lik toplam servis muayene bedeli ödenecektir. Bu muayene birim fiyatı nasıl belirlenmiştir ve gerek bu bedellere gerekse de yapılacak muayene sonuçlarına itiraz hakkı var mıdır? Varsa nasıl ve hangi şekilde itiraz edilebilecektir?

7. Muayene sonucunda hatanın nereden kaynaklandığı nasıl, hangi standart ve/veya yönetmeliğe göre belirlenmektedir? Hatalı ölçüm yaptığı belirlenen ısı sayaçlarının hangilerinin onarılabilir, kalibrasyonu yapılabilir durumda olduğunu, hangilerinin değiştirilerek yenisinin satın alınacağını kim, nasıl belirlemektedir? Bu sonuçlara itiraz hakkı var mıdır? Ayrıca ikinci bir denetleme mekanizması oluşturulmuş mudur? Yoksa bu hatalı ölçüm yapan cihazların çoğu veya hepsi hurdaya ayrılıp, yerine yenileri mi satın alınacaktır?

8. Yenilenmesi gereken ısı sayaçlarının yenilerinin hangi tip, marka ve özellikte olduğunu (ithal veya yerli üretim) kim önerecek, bunların doğru ölçüm yaptığını kim belirleyecek, Avrupa Birliği Uygunluk Belgesi olan MID'yi, yani tip onay belgesini kim verecek, bunları kim satacak, söküldüğü tesisata kim monte edecektir?

9. Bu muayene zorunluluğunda amaç varsa bu amaç; hatalı ölçüm yapan ısı sayaçlarını belirleyip, bunların tesisattan sökülmesini ve yerlerine doğru ölçüm yapan ısı sayaçlarının monte edilmesini sağlamak, dolayısıyla da 2009 yılından bugüne kadar geçen zaman içinde pek çok binada yaşanmış ve yaşanmakta olan sorunların ilk nedeni olan bu hatalı ölçüm yapan ısı sayaçlarından kurtulmak mıdır?

10. Isı sayaçları iki tiptir. 1. Mekanik, 2. Ultrasonik. Bu sayaçlar da okuma sistemlerine göre; M-Bus sistem, 2. RF (Radyo Frekanslı) sistem olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Bu iki sistem arasında satış fiyatı olarak fazla fark olmadığı belirtilmektedir. Ancak yerli üretim olan sayaçların yaklaşık fiyatlarının (KDV dahil); mekanik olursa 170-230 TL. ultrasonik olursa 230-300 TL. olduğu, ithal sayaçların fiyatlarının ise (KDV Dahil); mekanik olursa 70-80 Avro, ultrasonik olursa 80-100 Avro olduğu söylenebilir. Bu durumda hangi tip sayacın ve hangi hangi tip okuma sisteminin daha doğru olduğu söylenebilir?

11. Bu cihazlarda onarım yapılamamakta, sadece sökme sonrasında temizlik yapılmakta ve yerine monte edilmektedir. Bu servis hizmetleri ve kargo için sayaç sahibi ortalama 60-80 TL. ücret ödemektedir. Cihazın içindeki pilin ömrünün yaklaşık olarak 10-12 yıl olduğu, fiyatının ise ancak Çin vb. ülkelerden gelen 2. sınıf pillerin ise 4-5 yıllık ömrü olabildiği söylenmektedir. Bu cihazların çoğundaki pil ömrünü tamamladığında yerine yeni pil takılmasının maliyeti yüksek olduğu için ısı sayacının kendisi yenilenmektedir. Ayrıca pil değişimi olası olan cihazların satış fiyatları ise standart tiplere kıyasla çok daha yüksek olup, yaklaşık olarak 120 Avro civarındadır. Kullanıcı bu farklılıklar karşısında seçimini nasıl ve hangi kriterlere göre yapmalıdır?

12. Son yıllarda çeşitli nedenlerle yapılan muayeneler sonrasında mekanik tipteki sayaçlarda pislik tutma vb. nedenlerden dolayı arızalar olduğu görüldüğü için ultrasonik tipteki sayaçların kullanımının arttığı söylenmektedir. Yeni ısı sayaçlarının satın alınması, yerlerine montajı ve doğru ölçüm yaptığının kontrolü işi hem satış hem de servis hizmeti açısından belirli bir büyüklükte bedel oluşturmaktadır. İlk 5 yıl içinde satın alınarak kullanılmış olan ısı sayacı pazar büyüklüğünün yaklaşık 500.000 adet olduğu, bu sayaçların çoğunun (yaklaşık %70) mekanik tip olduğu, bunların da önemli bir kısmının ithal (%60) olduğu varsayılırsa yaklaşık olarak 120 milyon TL. lik bir pazar büyüklüğünden söz edilebilir. Böylece ısıtma pazarımızda yeni bir iş alanı ve iş olanağının daha doğduğu görülmekte, bu da pek çok yeni iş fırsatları ve olanakları yaratmakta.


 


İlginizi çekebilir...

Doğalgaz Zamlarının Aboneler Üzerindeki Yıkıcı Etkisi

Muhittin Tekman Makina Mühendisi - MBA B2B Medya Yayın Danışmanı...
17 Ekim 2018 Çarşamba / 13:17

Yakıt Fiyatlarında Kış Öncesi Artış Beklentisi Düşündürüyor

MUHİTTİN TEKMAN Makina Mühendisi - MBA...
12 Haziran 2018 Salı / 11:46

Türkiye Isıtma Pazarında ErP Lot 1 Yönetmeliğinin Yaratacağı Pazar Fırsatları ve Oluşabilecek Sorunlar

Avrupa Birliği ülkelerinde enerji verimliliği amacıyla Eylül 2015 tarihinde alınan hermetik (fanlı) ve bacalı yoğuşmasız kombi ile gaz ve sıvı yakıtlı...
18 Nisan 2018 Çarşamba / 14:43

 

  • Boat Builder Türkiye
  • Çatı ve Cephe Sistemleri Dergisi
  • Enerji ve Çevre Dünyası
  • Su ve Çevre Teknolojileri Dergisi
  • Tersane Dergisi
  • Tesisat Dergisi
  • Yalıtım Dergisi
  • Yangın ve Güvenlik
  • YeşilBina Dergisi

©2019 B2B Medya - Teknik Sektör Yayıncılığı A.Ş. | Sektörel Yayıncılar Derneği üyesidir.